Za duża pompa ciepła? Ten błąd robi „rachunki grozy”
Pompa ciepła miała być synonimem wygody: czysto, bez doglądania, ekologicznie i z wyraźną oszczędnością w portfelu. A potem przychodzi pierwszy rachunek za prąd — i u wielu osób entuzjazm momentalnie gaśnie. Skąd biorą się te zaskakująco wysokie koszty, skoro miało być „taniej”? Bardzo często winowajcą nie jest sama technologia, tylko jeden, pozornie drobny błąd: źle dobrana moc urządzenia. Co gorsza, przewymiarowana pompa prawie zawsze kończy się tym samym — rachunkami, które rosną szybciej, niż ktokolwiek się spodziewa.
- Skutki przewymiarowania pompy ciepła
- Przewymiarowana pompa ciepła to pułapka
- Skutki przewymiarowania pompy ciepła
- Jak dobrać moc pompy ciepła bez błędów
Skutki przewymiarowania pompy ciepła
O przewymiarowanej pompie mówimy wtedy, gdy w domu pracuje urządzenie o mocy wyższej, niż faktycznie wynika z zapotrzebowania budynku na ciepło. W praktyce taki układ grzewczy wytwarza więcej energii, niż dom potrafi sensownie odebrać i wykorzystać. Osoba bez doświadczenia może uznać, że „zapas mocy” to bezpieczny wybór, bo dzięki temu w środku nigdy nie będzie chłodno. Niestety, dobór zbyt dużej pompy ciepła jest traktowany jako poważny błąd, który potrafi odbić się i na komforcie, i na kosztach.
Mateusz uznał, że lepiej kupić pompę ciepła za dużą niż za małą. Szybko jednak pożałował tej decyzji – zapłacił za urządzenie więcej, niż zakładał, a mimo że w domu było ciepło, pompa co chwilę się wyłączała i ponownie startowała. Z czasem zauważył też coś jeszcze: po wymianie źródła ciepła rachunki za ogrzewanie zaczęły rosnąć, zamiast spaść.
Pompa ciepła najkorzystniej działa w pracy ciągłej, przy możliwie niskiej temperaturze wody zasilającej instalację. Gdy moc jest zbyt duża, budynek nagrzewa się błyskawicznie, po czym urządzenie się wyłącza. Kiedy temperatura ponownie spadnie, pompa startuje od nowa – i tak w kółko. Taki tryb częstych uruchomień i wyłączeń nazywa się taktowaniem. To jeden z najbardziej niekorzystnych scenariuszy dla pomp ciepła i zwykle kończy się spadkiem efektywności całego systemu grzewczego.
Przewymiarowana pompa ciepła to pułapka
Osoby wybierające pompę o większej mocy zwykle oczekują jednego: żeby w domu było ciepło nawet podczas silnych mrozów. W praktyce jednak nawet przewymiarowane urządzenie potrafi nie domagać, gdy na zewnątrz robi się mniej niż –20°C. Co więcej, pompa ciepła pracująca w trybie taktowania może zużywać nawet o 20–40% więcej energii niż sprzęt działający stabilnie, a to szybko widać w miesięcznych rachunkach.
Trzeba też mieć na uwadze, że mocniejsza pompa zazwyczaj potrzebuje większej ilości energii pomocniczej. Większa sprężarka pobiera dodatkowy prąd, aby utrzymać obieg termodynamiczny, nawet wtedy, gdy faktyczne zapotrzebowanie domu na ciepło jest niewielkie. Dlatego przewymiarowanie rzadko się opłaca: inwestor płaci nie tylko za „zapas” mocy, z którego nie korzysta, ale również za mniej efektywną pracę urządzenia na co dzień.
Kłopot z niewłaściwie dobraną mocą bywa szczególnie odczuwalny w budynkach, które nie są przygotowane na niskotemperaturowe ogrzewanie. Jeśli pompa musi podnosić temperaturę wody do wysokich wartości, a jednocześnie często się wyłącza i uruchamia na nowo, jej sprawność potrafi gwałtownie spaść. Właśnie w takich warunkach najłatwiej o słynne „rachunki grozy” za ogrzewanie pompą ciepła.
Skutki przewymiarowania pompy ciepła
Zbyt duża pompa ciepła to nie tylko większe rachunki za prąd, ale też szybsze zużycie najważniejszych elementów instalacji. Na problemy szczególnie narażona jest sprężarka – kluczowy podzespół, od którego zależy praca całego systemu.
Sprężarki konstruuje się z myślą o określonej liczbie cykli, czyli uruchomień i zatrzymań. Gdy urządzenie zaczyna pracować w trybie taktowania (często się włącza i wyłącza), limit tych cykli zużywa się dużo szybciej, niż zakładał producent. W efekcie żywotność pompy ciepła wyraźnie spada, a pierwsze poważniejsze usterki mogą pojawić się już po kilku albo kilkunastu latach eksploatacji.
Przewymiarowanie potrafi też rozregulować temperaturę w domu: pomieszczenia błyskawicznie się dogrzewają, a potem równie szybko tracą ciepło. To przekłada się na gorszy komfort – domownicy mogą odczuwać przegrzewanie, spadek samopoczucia oraz dyskomfort związany z nieprzyjemnie suchym powietrzem w mieszkaniu.
Jak dobrać moc pompy ciepła bez błędów
Dobór właściwej mocy pompy ciepła najlepiej oprzeć na solidnych obliczeniach zapotrzebowania cieplnego budynku. Warto pamiętać, że ani sam metraż, ani moc dotychczasowego kotła nie są miarodajnym punktem odniesienia. Pompa ciepła pracuje inaczej niż klasyczne źródła ogrzewania, dlatego wymaga podejścia „szytego na miarę” konkretnego domu i instalacji.
Jeśli pompa ciepła została już kupiona zbyt duża, część skutków da się ograniczyć. Kluczowe jest dopracowanie ustawień i sterowania urządzeniem, a także rozważenie montażu zbiornika buforowego, który pomoże wydłużyć czas pracy w jednym cyklu i zmniejszyć częste załączanie sprężarki.
Przewymiarowanie pompy ciepła to jeden z najczęstszych, a zarazem najbardziej kosztownych błędów przy modernizacji ogrzewania. Gdy moc urządzenia jest za duża, trudno liczyć na realne oszczędności – częściej efekt bywa odwrotny: wyższe rachunki za energię elektryczną. W części instalacji może to również przełożyć się na gorszą stabilność temperatury w domu, a tym samym spadek komfortu cieplnego.