To urządzenie "zjada" najwięcej prądu w domu, gdy jest wyłączone. Warto je odłączyć od sieci
Tryb czuwania to cichy złodziej prądu, którego w większości domów nikt nie podejrzewa. Urządzenia wyglądają na wyłączone, a jednak w tle wciąż „pracują” — i po trochu podbierają energię przez całą dobę. Brzmi niegroźnie? Dopiero gdy zsumujesz te drobne pobory z kilku sprzętów, zobaczysz, jak łatwo robi się z tego kwota, która potrafi zaskoczyć na rachunku. Za chwilę pokażę konkretne wyniki pomiarów watomierzem dla popularnych urządzeń RTV i IT oraz proste triki, dzięki którym niewielkim wysiłkiem możesz uciąć te straty i realnie obniżyć roczne koszty energii.
- Jak mierzyliśmy pobór prądu w standby
- Telewizor, dekoder i router w standby
- Ile kosztuje prąd w trybie czuwania?
- Jak oszczędzić prąd na sprzęcie RTV
- Listwy i smart gniazdka: mniej prądu w standby
Jak mierzyliśmy pobór prądu w standby
Pomiary wykonano przy użyciu klasycznego watomierza wkładanego bezpośrednio do gniazdka. Urządzenie to umożliwia sprawdzenie mocy w danej chwili, zliczenie zużycia energii w czasie oraz wyliczenie orientacyjnych kosztów działania sprzętu. Dzięki temu da się dość precyzyjnie ocenić, ile prądu faktycznie pobierają urządzenia pozostawione w trybie standby, a także zestawić wyniki między różnymi modelami. Testy przeprowadzono w warunkach domowych i w takiej konfiguracji, w jakiej sprzęty są na co dzień używane.
W trakcie testów wszystkie urządzenia działały w pełnym trybie czuwania – były podłączone do sieci, ale nie wykonywały żadnych zadań. Dla telewizora oznaczało to wyłączenie pilotem, dla konsoli przejście w tryb „rest”, a dla dekodera – typowy standby narzucony przez operatora. Chodziło o uchwycenie możliwie realistycznych wartości, z jakimi spotyka się przeciętne gospodarstwo domowe.
Wyniki pokazały też, że realny pobór mocy potrafi odbiegać od wartości deklarowanych przez producentów. W materiałach promocyjnych często przewija się liczba 0,5 W, jednak część urządzeń – szczególnie dekodery oraz sprzęt sieciowy – zużywała zauważalnie więcej. Odczyty z watomierza pozwoliły więc sprawdzić, jak wygląda to w praktyce i wskazać, które sprzęty generują największe „ukryte” straty energii.
Telewizor, dekoder i router w standby
Telewizor to jedno z tych urządzeń, które najczęściej zostają w trybie czuwania, a to, ile energii wtedy pobiera, zależy przede wszystkim od rodzaju matrycy oraz aktywnych funkcji sieciowych. W pomiarach typowe modele LED zużywały zwykle ok. 0,5–1 W, natomiast telewizory OLED – przez bardziej rozbudowane systemy i dodatki – potrafiły dobijać do 2–3 W. Same liczby nie wyglądają groźnie, ale gdy telewizor stoi w standby każdego dnia przez wiele godzin, w skali roku robi się z tego odczuwalne zużycie.
Największym „pożeraczem” energii w trybie czuwania okazał się dekoder telewizji kablowej lub satelitarnej. Testowany egzemplarz utrzymywał stały pobór na poziomie 6–10 W nawet wtedy, gdy był wyłączony pilotem. Dzieje się tak, ponieważ dekoder cały czas łączy się z siecią operatora, pobiera aktualizacje i pozostaje w gotowości do szybkiego startu. W praktyce oznacza to, że to on jest jednym z największych winowajców rachunków za prąd.
Router i modem internetowy także należą do sprzętów pracujących bez przerwy. W testach pobór mocy routera wynosił ok. 5–8 W, co w skali roku może przełożyć się nawet na ponad 60 kWh. Całkowite wyłączanie routera nie zawsze ma sens – zwłaszcza gdy przez Wi‑Fi działają urządzenia smart – ale warto mieć świadomość, że to jeden z domowych sprzętów o najwyższym „ciągłym” poborze energii: nie tyle w standby, co po prostu w trybie 24/7.
Ile kosztuje prąd w trybie czuwania?
Gdy przeliczyć odczyty z pomiarów na cały rok, szybko widać, że nawet pozornie symboliczny pobór mocy, działający bez przerwy, potrafi realnie podbić rachunki. Telewizor zużywający 1 W w trybie czuwania „przepali” około 9 kWh rocznie, co oznacza kilka złotych. Konsola czy soundbar zwykle mieszczą się w podobnych widełkach, ale sprzęt z trybem „network standby” potrafi pobierać nawet 3–5 razy więcej.
Najbardziej kosztowne okazują się jednak urządzenia trzymające w standby 8–12 W — typowym przykładem są dekodery telewizyjne. W skali roku daje to nawet 70–100 kWh, czyli kilkadziesiąt złotych wydanych wyłącznie za to, że sprzęt cały czas „czeka”. W wielu mieszkaniach takie urządzenia pracują 24 godziny na dobę, niezależnie od tego, czy ktokolwiek w danym momencie ogląda telewizję.
Po zebraniu wszystkich domowych urządzeń do jednego rachunku wniosek potrafi zaskoczyć: przeciętny zestaw sprzętu RTV i IT potrafi zużyć w trybie czuwania 150–250 kWh rocznie. To wydatek liczony w dziesiątkach złotych, a czasem przekraczający sto. Na plus jest to, że sporą część tego zużycia da się wyraźnie ograniczyć — często bez żadnych inwestycji, wystarczy kilka prostych nawyków i rozwiązań.
Jak oszczędzić prąd na sprzęcie RTV
Samo odcięcie zasilania dekodera listwą z wyłącznikiem potrafi dać oszczędność rzędu kilkudziesięciu złotych w skali roku. A gdy do tej samej listwy podepniemy też telewizor, konsolę i soundbar, łączny efekt może sięgnąć nawet 80–100 zł rocznie. Najwięcej zyskują na tym domy, w których sprzęt RTV działa głównie wieczorami albo jest włączany tylko od czasu do czasu.
Jeszcze wygodniejszym rozwiązaniem są inteligentne gniazdka, które mogą automatycznie odcinać prąd o określonych porach. Da się je ustawić tak, by wyłączały całą strefę RTV na noc lub wtedy, gdy nikogo nie ma w domu — to nie tylko komfort, ale i dodatkowe bezpieczeństwo. W testach takie sterowanie obniżało zużycie energii o 20–40%, zależnie od tego, ile urządzeń było podłączonych.
Jeśli nie chcesz całkowicie odłączać sprzętu, warto rozważyć jeszcze jeden krok: wyłączenie opcji „instant on” albo „network standby”. Po dezaktywacji tych trybów pobór mocy telewizora czy konsoli w spoczynku spada o kilka watów, co w ciągu roku przekłada się na oszczędność od kilku do kilkunastu złotych. Opłaca się więc zajrzeć do ustawień — czasem jedna zmiana wystarczy, by ograniczyć niepotrzebne straty energii.
Listwy i smart gniazdka: mniej prądu w standby
Najprostszym i jednocześnie bardzo skutecznym sposobem na zmniejszenie rachunków za prąd jest używanie listw z wyłącznikiem. Wystarczy jeden ruch, by odciąć zasilanie całej strefy RTV albo stanowiska komputerowego. W praktyce oznacza to, że urządzenia, które normalnie pobierałyby prąd przez 20 godzin dziennie, są całkowicie odłączone przez większość czasu. To rozwiązanie jest tanie, działa od razu i nie wymaga montowania żadnych dodatkowych systemów.
Inteligentne gniazdka sprawdzą się u osób, które lubią automatyzację i chcą mieć realną kontrolę nad zużyciem energii. Poza ustawianiem harmonogramów potrafią pokazywać pobór prądu na bieżąco, dzięki czemu łatwo wychwycić, które sprzęty generują największe straty. Dają też możliwość zdalnego wyłączenia urządzeń — szczególnie przydatną, gdy jesteś poza domem lub wyjeżdżasz na dłużej i chcesz mieć pewność, że nic nie pobiera prądu niepotrzebnie.
Warto też przyjrzeć się ustawieniom samych urządzeń. Telewizory, konsole czy sprzęt audio często mają tryby „szybkiego startu” albo funkcje podtrzymywania połączenia z siecią. Są wygodne, ale potrafią wyraźnie podbić zużycie energii. Wyłączenie tych opcji w menu ustawień często zmniejsza pobór prądu w trybie czuwania nawet kilkukrotnie — i to bez kupowania jakichkolwiek dodatkowych akcesoriów.