Symbolika i obyczaje związane z Wielkanocą

Co symbolizuje pisanka, baranek, rzeżucha?

Tradycyjny koszyczek wielkanocny składa się z elementów, z których każdy ma swoją osobną symbolikę. O tym, co wkładamy do koszyczka wielkanocnego, decyduje długoletnia tradycja, nie tylko chrześcijańska. Jednym z głównych elementów koszyczka jest pisanka. Święconka wielkanocna praktycznie nie istnieje bez pisanek, czyli malowanych jajek lub wydmuszek.

Pisanka jest dziś znana na całym świecie, chociaż w różnych krajach nazywa się ją różnie. Symbolika pisanek sięga czasów starożytnych. Malowanych i ozdabianych jajek używano podczas świąt wiosennych. Do dziś są znane np. w Iranie, gdzie towarzyszą obchodom nowego roku (pod koniec marca). Wielkanoc dodała do malowanych jajek swoją symbolikę. Malowane jajko, a szczególnie wydmuszka, symbolizuje pusty grób Jezusa. Obok stawiamy baranka z cukru, masła, ewentualnie z plastiku lub porcelany, który jest symbolem Baranka Bożego. Dla chrześcijan ma to ogromne znaczenie, ale nawet osoby niewierzące, zainteresowane tradycją chętnie stroją koszyk w ten sposób.

Poza pisankami koszyk stroi się zielonymi gałązkami wierzby lub borowiny, a do środka wkłada oprócz jedzenia niewielkie naczynie z wyhodowaną rzeżuchą. Jest to symbol budzącej się wiosny, zmartwychwstania przyrody.

Święconka wielkanocna i tradycje tego święta - co wkładamy do koszyczka wielkanocnego

Dekoracje jakie wchodzą w skład święconki są, jak widać, naładowane symboliką. Poza pisankami, barankiem i elementami zielonymi, w koszyku znajdziemy potrawy:

  • Wędlina – może być symbolem ofiary z baranka (podobnie jak żydowski baranek paschalny), ale ma też symbolizować dostatek.
  • Chleb – jeżeli mamy wątpliwości, co wkładamy do koszyka wielkanocnego, oprócz pisanek i baranka, to z pewnością nie powinniśmy zapominać o chlebie. Jest to zarówno symbol ciała Jezusa (chleb i wino) i podstawowy pokarm człowieka.
  • Ciasto – najlepiej samodzielnie upieczone. Ciasto symbolizuje umiejętności gospodyni. Może to być babka, ale jeżeli chcemy się naprawdę popisać umiejętnościami najlepiej zrobić mazurek i odpowiednio go udekorować.
  • Sól – sól ma znaczenie praktyczne i magiczne. Nadaje potrawom smak, konserwuje. Dawniej służyła też jako środek płatniczy. Co symbolizuje w ludowej magii? Przede wszystkim odganianie sił nieczystych. Być może ze względu na właściwości konserwujące i czyszczące.
  • Chrzan – może symbolizować cierpienie, ale też siłę i krzepę.
  • Pieprz – jego miejsce w koszyku nawiązuje do tradycji żydowskiej Paschy, tzw. gorzkich ziół. Ponieważ święta wielkanocne nawiązują również do historii wyjścia Izraelitów z Egiptu. Pieprz symbolizuje gorzką pracę niewolników w państwie Faraonów.
  • Woda – jest symbolem chrztu, czystości, uwolnienia od grzechu.

Na koniec warto jeszcze wspomnieć o innych symbolach tego święta. Każdy pamięta o oblewaniu się wodą w lany poniedziałek, ale nie każdy wie, że w poranek wielkanocny używano również kapiszonów. Ich trzaskający dźwięk miał przypominać pękający kamień zasłaniający wnętrze grobu Jezusa. Ponadto w Wielkanoc zapalamy świece, zwane paschałami, a dom można udekorować dodatkowymi zielonymi gałązkami. W niektórych domach rozdaje się też drobne upominki. Sprawdź także ten artykuł o malowaniu jajek krok po kroku.

Koszyczek wielkanocny tradycyjny na dwa sposoby

Zielony koszyczek wielkanocny

Zieleń, zwłaszcza z żywych, młodych gałązek jest ważnym elementem wielkanocnej symboliki. Wiemy już co symbolizuje zieleń. Na pewno koszyk, który będzie ustrojony żywymi gałązkami, zwróci uwagę i dobrze wpisze się w tradycję.

Co będzie potrzebne?

Tradycyjny koszyczek wielkanocny, kawałek szerokiej koronki (atłasu, ozdobnego płótna lub białego tiulu), który na długość obejmie koszyk dookoła, zielone gałązki borowiny (można je kupić w sklepach i na straganach w okresie przedświątecznym), potrawy. Opcjonalnie – zielone włókna papierowe lub mech do wyłożenia koszyczka.

Wykonanie

Dookoła koszyka przyszywamy pas koronki. Wystarczy przymocowanie drobnym ściegiem w kilku miejscach. Jeżeli materiał nie jest zbyt ażurowy lub przezroczysty, to można użyć kleju do tkanin. Koszyk wykładamy zielonym wypełnieniem (włókna, mech). Przy brzegach, od strony wewnętrznej mocujemy (klej lub przyszycie) gałązki borowiny. Na koniec wkładamy potrawy i ustawiamy według upodobania.

Borowinę można zastąpić gałązkami młodej wierzby lub bukszpanu. Unikamy tui, bo jest silnie toksyczna i mogłaby zatruć potrawy.

Koszyk wielkanocny cały w kwiatach i wstążkach

Zamiast zielonych gałązek dekoracje mogą się składać z wstążek i kwiatów. Najchętniej stosowanym kolorem jest żółty lub jasnozielony. Co symbolizuje? Oczywiście odradzające się, młode życie. Do dekoracji takiego koszyka najlepiej służą żonkile. Możemy użyć żywych albo sztucznych. Rączkę koszyka przewiążemy wstążką w kolorze ciemnożółtym. Poza tym będziemy potrzebować wypełniacza – może to być włókno papierowe koloru jasnozielonego.

Koszyczek wielkanocny w kwiatach i ozdobach, a także co wkładamy do koszyczka wielkanocnego

Wykonanie

Koszyk napełniamy włóknem, wstążkę przywiązujemy do rączki (tę czynność można zostawić również na koniec dekorowania). Układamy potrawy w koszyku. Na koniec stroimy wszystko żonkilami, które możemy włożyć między elementy dekoracji lub uformować bukiet w jednym miejscu. Dobrym dopełnieniem dekoracji będzie niewielka palemka wielkanocna.

Zamiast przewiązywać pojedynczą kokardą można użyć wstążki tkaninowej do obwinięcia całej rączki. W tym celu najlepiej umocować ją z jednej strony, przeprowadzić owijając na ukos, do drugiego końca rączki i przyszyć lub przykleić.

Minimalistyczna święconka wielkanocna

Stara symbolika – nowe pomysły

Jeżeli przytłacza nas myśl o wymyślnych dekoracjach i licznych potrawach upychanych w małym koszyczku, to może lepszym pomysłem będzie minimalistyczna święconka wielkanocna. Być może taki koszyk nie będzie za bardzo tradycyjny, ale niewątpliwie wyróżni się spośród innych. Zamiast przejmować się tym co wkładamy do koszyka wielkanocnego, zastanówmy się co jest głównym elementem dekoracji wielkanocnej. Pisanki, ewentualnie baranek i palemka lub zwykłe bazie powinny wystarczyć.

Koszyk nie musi mieć rączki. Wypełniamy go włóknem papierowym (opcjonalnie mchem lub watą drewnianą, barwioną na zielono lub żółto). Układamy pisanki, zatykamy kilka gałązek bazi. Do takiego koszyczka możemy włożyć baranka, ale nie jest to konieczne.

Tego typu koszyczek wielkanocny jest dobrą alternatywą dla osób, które nie mają czasu lub ochoty na dokładne podążanie za tradycją. Podstawowa, wiosenna symbolika zostaje zachowana. Dekoracje minimalistyczne dają, wbrew pozorom, większe pole do popisu. Skoro koszyczek nie musi być tradycyjny, to można wprowadzić parę elementów indywidualnych.

Dodatkowe dekoracje wielkanocne

Jak wspomnieliśmy Wielkanoc to nie tylko czas święconki. Przygotowanie domu na święta może być okazją do udekorowania domu. Wiemy już co symbolizuje rzeżucha, której nie powinno zabraknąć na świątecznym stole. Ale symbolika może być też delikatnie zaznaczona dzięki użyciu odpowiednich firanek, serwetek, stroików na półkach.

Z pewnością postawienie na stole dzbanka z bukietem żonkili to doskonałe dopełnienie święconki. Ponadto do doniczek z kwiatami można powtykać niewielkie dekoracje z kurczaczkami, piórkami czy drobnymi jajeczkami na drucikach.

Przygotowanie święconki i dekoracji świątecznych to mnóstwo zabawy. Dom wygląda inaczej. Po prostu czuć, że nadeszły święta, a wraz z nimi wiosna. Mamy nadzieję, że nasze pomysły na koszyczek wielkanocny przydadzą się lub zainspirują do realizacji własnych pomysłów.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Oceń
Dla 94,2% czytelników artykuł okazał się być pomocny