Rodzaje smogu i zanieczyszczenia powietrza

Smog typu londyńskiego

W 1905 roku brytyjski specjalista od zdrowia publicznego H.A. Des Voeux ukuł termin „smog” (z połączenia „smoke” - dym i „fog” - gęsta mgła). Definicja smogu jest tu dość prosta. To dym, który łączy się z mgłą, tworząc charakterystyczne ciężkie i mało przejrzyste powietrze.

Smog typu londyńskiego powstaje z zanieczyszczeń powietrza spowodowanych paleniem węgla w piecach. Szczególnie niewłaściwego sposobu palenia. Powstanie smogu powodują zwłaszcza tlenki siarki. W skład powietrza po zanieczyszczeniu wchodzą też tlenki azotu, tlenki węgla, sadza i trudno opadające pyły. Jest to tzw. smog kwaśny, ponieważ kwas siarkowy łączy się z wilgotną mgłą.

Główne źródła smogu typu londyńskiego to piece węglowe, wykorzystywane do ogrzewania domów jednorodzinnych i innego typu budynków, a także w celach przemysłowych. Dlatego charakterystyczne dla smogu typu londyńskiego jest to, że występuje w strefie umiarkowanej w okresie jesienno-zimowym.

Smog typu Los Angeles

Nie tylko piece węglowe powodują powstanie smogu. W dużych miastach takich jak Los Angeles przyczyniają się do niego również spaliny samochodowe i odpady chemiczne. Smog typu Los Angeles jest nazywany fotochemicznym. Pojawia się w upalne dni, w okresie natężenia ruchu ulicznego. Głównymi źródłami tego typu smogu są spaliny, z których pod wpływem reakcji fotochemicznych uwalnia się ditlenek azotu (NO2), który łączy się węglowodorami w wyniku czego powstaje ozon, zwany troposferycznym. Jest on toksyczny dla organizmów żywych.

Przyczyny smogu typu Los Angeles są też geograficzne. Niewielka ilość wiatru w bardzo gorący dzień uniemożliwia wymianę powietrza nad miastem. Dlatego pojawia się szczególnie w bezwietrzne dni albo w miastach, których położenie lub struktura ogranicza przewiew.

Źródłami ozonu troposferycznego mogą być też formaldehydy ulegające fotoutlenianiu w podobnych reakcjach jak tlenki azotu.

Zanieczyszczenia powietrza - skutki działania smogu

Jak szkodzi kwaśny smog w Polsce?

Różne rodzaje smogu mogą mieć różny wpływ na środowisko i nasz organizm. Zależy to przede wszystkim od składu powietrza. W przypadku kwaśnego smogu to głównie produkty spalania węgla powodują powstanie smogu. W połączeniu z wilgotną mgłą tworzy się kwas siarkowy, który jest bardzo niebezpieczny dla zdrowia.

Oblicza się, że w ciągu kilku dni tzw. wielkiego smogu londyńskiego (grudzień 1952 roku) od 4 do 10 tysięcy osób zmarło z powodu niewydolności oddechowej. Pogorszyło się też znacząco zdrowie tysięcy Londyńczyków. Współcześnie nawet w Polsce nie ma aż tak skondensowanych zanieczyszczeń powietrza, mimo wszystko smog może powodować choroby płuc, astmę, a także choroby skóry, oczu czy nawet nowotwory.

W zależności od tego jak powstaje smog i jak długo się utrzymuje, inny jest też jego wpływ na środowisko miasta. Np. typowy dla kwaśnego smogu kwas siarkowy, powstały z połączenia tlenku siarki z wilgotną mgłą może prowadzić do niszczenia elewacji i maszyn. Jeśli szukasz sposobów na smog, sprawdź także zebrane w tym miejscu artykuły o oczyszczaczach powietrza.

Najlepsze produkty do sprzątania - zobacz promocje!

Skutki smogu fotochemicznego

Również smog fotochemiczny wiąże się z poważnymi skutkami dla zdrowia ludzi, zwierząt i dla całego środowiska. Jak wspomnieliśmy ozon na poziomie troposfery jest szkodliwy dla organizmów żywych. Dlatego mieszanka, której źródłem są formaldehydy i spaliny działa niekorzystnie również na zwierzęta i rośliny.

Ludzie odczuwają przede wszystkim bóle i zawroty głowy, podrażnienie skóry i oczu. Długotrwałe przebywanie w środowisku skażonym smogiem typu Los Angeles może powodować ogólny spadek odporności.

Oba rodzaje smogu mogą też wpływać na zwiększoną zachorowalność na nowotwory, patologie ciąży i choroby układu nerwowego. W szczególności są niebezpieczne dla dzieci i osób w podeszłym wieku. W środowisku miejskim jest też wiele osób cierpiących na nadwagę, niedostatek ruchu i nieprawidłowo odżywionych. One również mogą się zmagać ze skutkami zanieczyszczonego składu powietrza bardziej niż inni ze względu na słabszą odporność.

Mity na temat smogu

Istnieje wiele błędnych i nie do końca prawdziwych koncepcji na temat tego, gdzie i jak powstaje smog oraz jakie jest jego działanie. Poniżej rozwiewamy kilka popularnych mitów:

  • Smog jest problemem miast – chociaż prawdą jest, że drugi smog typu fotochemicznego dotyka przede wszystkim dużych aglomeracji, to ten powstały ze spalania węgla można spotkać wszędzie. Z definicji smogu wynika, że jest to zjawisko atmosferyczne występujące głównie na obszarach miejskich. Jednak zwykle lokuje się na obrzeżach miast, gdzie nie doprowadzono centralnego ogrzewania. Na niektórych obrzeżach można spotkać oba rodzaje smogu. Zwłaszcza w miastach takich jak Kraków czy Warszawa, gdzie drogi dojazdowe są zatłoczone w godzinach porannych i popołudniowych.
  • Smog rozsnuty w mieście, a także wyjaśniamy fakty i rozwiewamy mity na temat smogu oraz, jak powstaje smog
    Przyczyną smogu jest głównie przemysł – to była prawda 100 czy 50 lat temu. Dziś wiele zakładów przemysłowych stosuje się do różnych obostrzeń, które uniemożliwiają nadmierne zanieczyszczanie powietrza. Niestety do głównych przyczyn smogu trzeba zaliczyć pojazdy spalinowe (latem) i opalanie domów węglem (zimą). Nie znaczy to, że główną przyczyną natężenia smogu nie jest cywilizacja przemysłowa. Duże skupiska ludzkie, autostrady, dzielnice pozbawione odpowiedniego przewiewu – wszystko to sprawia, że smog staje się jeszcze bardziej dotkliwy. Do przyczyn smogu można zaliczyć też położenie ośrodków miejskich w niekorzystnych lokalizacjach.
  • Powietrze w budynkach jest zawsze mniej zanieczyszczone – w nowoczesnych budynkach z pewnością istnieje większa kontrola nad jakością powietrza. Jednak sam fakt zamknięcia okien i drzwi nie chroni nas przed zanieczyszczeniami. Pomocne mogą być domowe rośliny np. skrzydłokwiat, nawilżacze i dobra klimatyzacja.
  • Tylko długotrwałe działanie smogu jest szkodliwe – nawet krótkie przebywanie w zanieczyszczonym powietrzu powoduje spadek odporności, wpływa na pracę układu oddechowego, skórę i oczy. Może też powodować uczucie zmęczenia i mniejszą odporność na wysiłek. Smog zwiększa też podatność na alergie i sam może działać uczulająco.

Poznaliście definicję i najważniejsze informacje na temat smogu. Teraz kilka słów o tym co zrobić, żeby się przed nim uchronić: Zabezpieczeniem mogą być specjalne maski (maski chirurgiczne nie chronią przed zanieczyszczeniem powietrza). Warto unikać komunikacji miejskiej, a przebywając na świeżym powietrzu wybierajmy tereny zielone, najlepiej z dala od ośrodków miejskich. Najlepiej oddychać przez nos, który jest naszym naturalnym filtrem. Poza tym zmniejszasz narażenie na choroby wywołane smogiem zwiększając dzienną dawkę witamin C, A i E oraz selenu. Może to antyintuicyjne, ale staraj się też wybierać na miasto w deszczowe i wietrzne dni.

Smog jest problemem nas wszystkich, dlatego ważna jest też twoja postawa jako obywatela. Warto zachęcać lokalne władze do rozrzedzania ruchu ulicznego, zapewniania niskoemisyjnego transportu publicznego, wymiany starych pieców i zwiększania zieleni w mieście.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Oceń
Dla 91,6% czytelników artykuł okazał się być pomocny